Diyet yapmadan kilo veriyorsanız dikkat. Onkoloji Uzmanı Prof. Dr. Senem Karabulut istemsiz kilo kaybının bazı kanser türlerinin ilk belirtisi olabileceğini açıkladı. 6-12 ayda vücut ağırlığının yüzde 5'inden fazlasını kaybetmenin önemli bir uyarı olduğunu belirten Karabulut kilo kaybına iştahsızlık halsizlik gece terlemesi gibi şikayetlerin eşlik etmesi halinde hekime başvurulması gerektiğini söyledi.
Kilo Kaybı Her Zaman Kanser Değil Ancak Yüzde 5 Sınırına Dikkat
Onkoloji Uzmanı Prof. Dr. Senem Karabulut, herhangi bir diyet veya egzersiz programı uygulanmadan ortaya çıkan istemsiz kilo kaybının bazı kanser türlerinin ilk fark edilen belirtilerinden biri olabileceğini söyledi. Karabulut, "Özellikle kısa sürede belirgin şekilde kilo veren ve bunun nedenini açıklayamayan kişilerin bu durumu önemsemesi gerekiyor. Kilo kaybı her zaman kanser anlamına gelmez ancak bazı hastalıklarda erken değerlendirme fırsatı sağlayan önemli bir uyarı işareti olabilir" dedi.
İstemsiz Kilo Kaybı Göz Ardı Edilebiliyor
Prof. Dr. Karabulut, beslenme alışkanlıklarında veya fiziksel aktivite düzeyinde herhangi bir değişiklik olmamasına rağmen ortaya çıkan kilo kaybının çoğu zaman stres, yoğun çalışma temposu ya da iştahsızlık gibi nedenlere bağlanarak göz ardı edilebildiğini söyledi. Özellikle istemsiz ve devam eden kilo kaybının bazı ciddi hastalıkların ilk uyarı işaretlerinden biri olabileceğine dikkat çeken Karabulut, pankreas, mide, yemek borusu, akciğer ve bağırsak kanserleri başta olmak üzere bazı kanser türlerinde açıklanamayan kilo kaybının hastalığın ilk fark edilen belirtileri arasında yer alabildiğini belirtti.
6-12 Ayda Vücut Ağırlığının Yüzde 5'inin Kaybedilmesi Önemli Bir Uyarı
İstemsiz kilo kaybının değerlendirilmesinde kaybedilen kilonun miktarı kadar süresinin de önemli olduğunu belirten Prof. Dr. Karabulut, şu ifadeleri kullandı: "Bir kişinin herhangi bir diyet uygulamadan veya fiziksel aktivitesini artırmadan 6 ila 12 ay içerisinde vücut ağırlığının yüzde 5'inden fazlasını kaybetmesi, tıbbi değerlendirme gerektiren önemli bir durumdur. Örneğin 70 kilogram ağırlığındaki bir kişinin istemsiz şekilde 3,5 kilogramdan fazla kaybetmesi dikkate alınmalıdır. Özellikle kilo kaybı devam ediyorsa, belirgin halsizlik, iştahsızlık veya başka şikayetler eşlik ediyorsa değerlendirme geciktirilmemelidir. Burada önemli olan yalnızca tartıdaki rakam değil, kilo kaybının nedenidir."
Mide ve Pankreas Kanserlerinde Kilo Kaybı Dikkat Çeker
Bazı kanser türlerinin başlangıçta belirgin şikayetlere yol açmayabildiğini ifade eden Karabulut, kilo kaybının farklı mekanizmalarla gelişebileceğini belirtti. Karabulut, "Özellikle pankreas, mide, yemek borusu, akciğer ve bağırsak kanserlerinde istemsiz kilo kaybıyla karşılaşabiliyoruz. Lenfoma gibi bazı kanser türlerinde de kilo kaybı önemli belirtilerden biri olabiliyor. Tümörün vücudun enerji kullanımını ve metabolik süreçlerini etkilemesi, iştahın azalması, besin alımının yetersiz kalması veya sindirim sistemindeki sorunlar kilo kaybına neden olabiliyor. Ancak bu belirtinin ortaya çıkması mutlaka kanserin erken evrede olduğu anlamına gelmiyor. Bu nedenle kilo kaybının nedeninin zamanında araştırılması büyük önem taşıyor" diye konuştu.
Hangi Şikayetler Eşlik Ediyorsa Dikkat Edilmeli
Kilo kaybının diğer şikayetlerle birlikte görülmesinin klinik açıdan daha fazla önem taşıyabileceğini vurgulayan Prof. Dr. Karabulut, şu değerlendirmede bulundu: "İstemsiz kilo kaybına uzun süren iştahsızlık, çabuk doyma, yutma güçlüğü, karın ağrısı, bağırsak alışkanlıklarında değişiklik, dışkıda kan, geçmeyen öksürük, gece terlemesi veya açıklanamayan halsizlik eşlik ediyorsa mutlaka hekime başvurulmalıdır. Özellikle ileri yaşlarda ortaya çıkan ve nedeni açıklanamayan kilo kayıplarını daha dikkatli değerlendiriyoruz. Her belirti tek başına farklı nedenlerden kaynaklanabilir ancak birden fazla şikayetin birlikte görülmesi altta yatan hastalığın araştırılmasını gerektirebilir."
Her Kilo Kaybı Kanser Anlamına Gelmiyor
İstemsiz kilo kaybının kanser dışındaki birçok hastalıkta da görülebildiğine dikkat çeken Karabulut, tiroit bezinin aşırı çalışması, diyabet, sindirim sistemi hastalıkları, kronik enfeksiyonlar ve bazı psikolojik sorunların da kilo kaybına yol açabileceğini belirtti. Karabulut, "Kilo kaybı yaşayan herkesin kanser olduğu düşünülmemeli. Ancak kişinin kendi kendine tanı koyması ya da kilo kaybını yalnızca strese bağlayarak uzun süre beklemesi de doğru değil. Hekim değerlendirmesinde kilo kaybının süresi, miktarı, eşlik eden belirtiler, kullanılan ilaçlar ve kişinin tıbbi geçmişi birlikte ele alınır. Gerekli görüldüğünde kan tetkikleri, görüntüleme yöntemleri veya endoskopik incelemelerle altta yatan neden araştırılır. Her hastaya aynı tetkiklerin yapılması yerine, kişiye özel bir değerlendirme planlanmalıdır" dedi.
Erken Tanı Hayat Kurtarıyor
Özellikle nedeni açıklanamayan kilo kaybının hafife alınmaması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Senem Karabulut, sözlerini şöyle tamamladı: "Kanserde erken tanı, uygun hastalarda tedavi seçeneklerini ve başarı şansını önemli ölçüde etkileyebiliyor. Ancak erken tanının ilk adımı, vücudumuzun verdiği uyarıları doğru değerlendirmekten geçiyor. Kişinin beslenmesini değiştirmediği halde giderek zayıflaması, özellikle başka belirtilerle birlikte görülüyorsa araştırılması gereken bir durumdur. Kilo kaybını yalnızca tartıdaki bir değişiklik olarak görmemek gerekiyor. Vücudumuzda nedeni açıklanamayan değişiklikler olduğunda gecikmeden hekime başvurmak, ciddi hastalıkların zamanında belirlenmesi açısından önem taşıyor."
İstemsiz Kilo Kaybının Diğer Nedenleri
Uzmanlar, istemsiz kilo kaybının yalnızca kanserle ilişkili olmadığını, birçok farklı sağlık sorununun da bu duruma yol açabileceğini belirtiyor. İşte istemsiz kilo kaybının yaygın nedenlerinden bazıları:
- Tiroit hastalıkları: Hipertiroidi gibi tiroit bezinin aşırı çalışması metabolizmayı hızlandırarak kilo kaybına yol açabiliyor
- Diyabet: Kontrolsüz diyabette vücut enerji için yağ ve kasları yakarak kilo kaybedebiliyor
- Sindirim sistemi hastalıkları: Çölyak hastalığı, ülseratif kolit ve Crohn hastalığı gibi durumlar besin emilimini bozarak kilo kaybına neden olabiliyor
- Kronik enfeksiyonlar: Tüberküloz ve HIV gibi hastalıklar uzun süreli kilo kaybına yol açabiliyor
- Psikolojik sorunlar: Depresyon ve anksiyete bozuklukları iştah kaybına ve kilo kaybına neden olabiliyor
- İlaç yan etkileri: Bazı ilaçlar iştah azalması veya metabolizma değişiklikleri yoluyla kilo kaybına yol açabiliyor
Kilo Kaybı Ne Zaman Doktora Başvurulmalı
Uzmanlar, aşağıdaki durumlarda mutlaka bir hekime başvurulması gerektiğini vurguluyor:
- Herhangi bir diyet veya egzersiz programı olmadan 6-12 ay içinde vücut ağırlığının yüzde 5'inden fazlasını kaybetmek
- Kilo kaybına iştahsızlık, halsizlik, gece terlemesi gibi şikayetlerin eşlik etmesi
- Kilo kaybının devam etmesi ve nedeni açıklanamaması
- Yutma güçlüğü, karın ağrısı, dışkıda kan gibi ek belirtilerin bulunması
- Özellikle ileri yaşlarda ortaya çıkan açıklanamayan kilo kayıpları